Miasto leży na obu brzegach rzeki Pisy, nad jeziorem Roś; w kierunku północnym ma otwartą drogę ku Wielkim Jeziorom, a poniżej w kierunku południowym Pisa wpada do Wisły.
   Początki miasta sięgają końca XIII w., Krzyżacy zbudowali wówczas w tym miejscu szałas myśliwski, a w r. 1345 wzniesiono murowany zamek, przy którym osiedlili się rybacy; zamek zniszczyli Litwini w r. 1360 i 1366; w r. 1367 komtur bałgijski, Ulrich Friecke, nadał mieszkańcom pod zamkiem przywileje: rybołówstwa w rzekach i jeziorach, strumykach, polowania na dziczyzne, z wyjątkiem niedźwiedzi i dziko, zbierania miodu w lesie; po odbudowie zamek stanowił rezydencję prokuratora krzyżackiego.
   W r. 1377 zatrzymał się tu wielki mistrz krzyżacki, Winrich von Kniprode, w czasie swej wodnej podróży po Prusach, a w r. 1391 wraz z oddziałami wojska marszałek Zakonu, Engelhard Rabe, wyprawiający się na Mazowsze; dwa lata później wypłynęła z Pisza wyprawa wojenna na Litwę; w r. 1451 przybył do Prus wielki mistrz krzyżacki, Ludwik von Erlichshausen, odebrał hołd od mieszkańców i przyrzekł nadanie osadzie praw miejskich, jednakże słowa nie dotrzymał; osada rozrastała się, było 6 karczm, odbywały się też targi; w r. 1455 zamek zajęły wojska Związku Pruskiego, a w 1456 pod Piszem doszło do bitwy wojsk krzyżackich z okolicznymi chłopami.
   W r. 1519 oddziały polskie bez walki zajęły zamek, ale jeszcze w tym samym roku Krzyżacy odbili Pisz; w rezultacie walk zginęło wielu polskich zaciężnych; po wojnie polsko-krzyżackiej nastąpił szybki rozwój osady; odbywały się targi, handlowano rybami świeżymi, solonymi i wędzonymi, a także drewnem, powstał też w tym czasie projekt regulacji Pisy; w r. 1533 odwiedził Pisz książę Albrecht, a w 1538 schronił się tu przed zarazą; w XVI w. istniała szkoła; w l. 1594 i 1612 odrzucono prośby mieszkańców o nadanie praw miejskich.
   W 1642 starosta łomżyński, Hieronim Radziejowski, dwukrotnie najechał Pisz; dopiero w r. 1645 nastąpiło długo oczekiwane nadanie praw miejskich, a pierwszym burmistrzem został szlachcic, Fryderyk Adam Czerniewski; w r. 1655 zamek otrzymał nowe mury obronne i załogę wojskową; Pisz nie poddał się Tatarom w l. 1656 i 1657; po wojnie polsko-szwedzkiej miasto ucierpiało z powodu zarazy bydła oraz pożaru, który wybuchł w 1679 r.; w l. 1684 i 1697 rozbudowano umocnienie obronne i Pisz stał się twierdzą posiadającą stały garnizon wojskowy; w czerwcu 1698 r. doszło tu do spotkania króla Polski, Augusta II, z księciem pruskim, Fryderykiem III, mieszkańcy zostali na ten czas wykwaterowani ze swych domów, urządzono też wielkie polowanie.
   Dżuma w l. 1709-1710 spowodowała wyludnienie, zmarło 1200 mieszkańców i pozostało w Piszu 14 osób; kolejne lata były wyjątkowo niekorzystne, przyniosły epidemię ospy, huragany oraz nieurodzaje; w 1725 r. urodził się tu Jerzy Krzysztof Pisański, historyk, filozof, profesor uniwersytetu królewieckiego, autor czterotomowej historii literatury Prus; w r. 1734 zatrzymał się w Piszu król Polski, Stanisław Leszczyński; w 1748 miasto liczyło 115 domów mieszkalnych, 1200 mieszkańców, było 6 browarów, 3 wiatraki, 2 szpitale, apteka, 2 szkoły (dla dziewcząt i chłopców), dom starców, ratusz i liczne karczmy; na początku r. 1807 wojska francuskie zajęły miasto i mieszczanie zapłacili wysokie kontrybucje, ponadto Francuzi przywlekli zarazę bydła; w 1810 r. urodził się w Piszu Gustaw Gizewiusz, obrońca języka polskiego na Mazurach, etnograf i działacz; w r. 1812 kwaterowali tu Bawarczycy i kawaleria francuska przed wymarszem na Moskwę; w styczniu r. 1813 mieszczanie uroczyście witali cara Aleksandra I i wielkiego księcia Konstantego.
   Po 1813 r. nastąpił rozwój miasta, które stało się ośrodkiem handlu; kupiec Meyer prowadził handel zbożem, zbudował wielki magazyn zaopatrujący w towary całe Mazury; w 1843 mieszkało w Piszu 10 wielkich kupców, kwitł przemyt; w r. 1849 założył tu drukarnię Antoni Gąsiorowski, wydawca pism dla Mazurów "Kurek Mazurski", "Prawdziwy Ewangelik Polski", kalendarzy i książek, zmarł w 1866 r.; w l. 1845-1849 wykopano kanał łączący Jezioro Piskie ze Śniardwami, długości jednej mili, ruszyła żegluga na trasie Pisz - Ryn - Giżycko - Węgorzewo; w l. 1863-1864 mieszczanie wspomogli polskich powstańców, spółki Szarejko i Steinhirt dostarczały broni; w XVIII w. mieszkali w Piszu katolicy i w 1869 r. wzniesiono dla nich kaplicę; w połowie XIX w. wśród miejscowej ludności było 158 Żydów, którzy zbudowali sobie w 1864 r. synagogę.
   W r. 1855 Pisz otrzymał połączenie kolejowe z Olsztynem i Ełkiem, w 1905 z Giżyckiem, w 1908 z Dłutowem; w 1906 r. zbudowano gazownię, w 1907 wodociągi, w 1913 rzeźnię miejską; w roku 1910 miasto liczyło 4301 mieszkańców; wskutek działań wojennych w l. 19144-1915 zostało zniszczone, odbudowę finansowo wspierała Saksonia.
   Po wojnie uruchomiono niewielkie zakłady przemysłowe, ukończono ostani etap prac związanych z żeglugą mazurską, zaczęto organizować wczasy; w okresie hitlerowskim w pobliskim Szerokim Borze mieściła się kwatera Goringa, w okolicy ulokowano jednostki wojskowe; w r. 1939 miasto liczyło 6154 mieszkańców.
   Kościół zbudowano w XIV w., po 1525 r. należał do ewangelików; spłonął w 1694 r., został odbudowany dwa lata później, w 1838 zamknięto go, gdyż groził zawaleniem, a nabożeństwa odprawiano w Turośli; w r. 1843 zbudowano nowy kościół, odnowiony w 1933 r.; pierwszy pastor, Bernard, był usunięty za szerzenie anabaptyzmu; w l. 1550-1564 funkcję pastora pełnił Marcin Glossa, profesor uniwersytetu krakowskiego.
   W styczniu 1945 r. miasto zajęły wojska radzieckie, które pozostawały do września tegoż roku; Pisz w 75% był zniszczony i odbudowywał się powoli; w r. 1947 uruchomiono Piskie Zakłady Przemysłu Sklejek, rozbudowane następnie w 1966 r.; w 1980 r. mieszkało 15 000 osób. W 1994 r. Pisz liczył 19 750 mieszkańców.

   Jeżeli powyższe informacje nie są dla Ciebie wystarczające, to zajrzyj pod jeden z niżej podanych adresów:
 - www.pisz.pl - oficjalna strona naszego miasta.
 - www.powiat.pisz.pl - oficjalna strona powiatu piskiego.
 - www.galindia.hg.pl - strona poświęcona nie tylko naszemu miastu, ale także całej Ziemi Piskiej. Znajdziesz tam wiele szczegółowych informacji, archiwalne zdjęcia miasta i wiele innych. Jeżeli potrzebujesz rzetelnego źródła wiedzy o Ziemi Piskiej, to koniecznie musisz tam zajrzeć.